Bugun...


GÜLDEN SÖKELİOĞLU

facebook-paylas
'5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü'
Tarih: 05-12-2025 13:14:00 Güncelleme: 05-12-2025 13:14:00


       Türk kadınlarına siyasi haklarından ilki, Belediye seçimlerinde seçme ve aday olma hakkı, 3 Nisan 1930'da Belediye Kanunu'nun kabul edilmesiyle tanındı. 

-Kadınların katıldığı ilk belediye seçimleri. 

       Kadınlar, siyasi haklarını ilk kez 1930 yılındaki belediye seçimlerinde kullandılar. Şehir meclislerine girebilen kadınlar arasında İzmir seçimleri'nde, CHF(Cumhuriyet Halk Fırkası/Partisi)'nin iki kadın adayı olan Hasane Nalan ve Benal Nevzat Hanımlar ile İstanbul seçimlerinde CHF adayı olan Rana Sânî Yaver Hanım(Eminönü), Seniye İsmail Hanım(Beykoz), Ayşe Remzi Hanım(Beyoğlu), Nakiye Hanım(Beyoğlu), Latife Bekir Hanım(Beyoğlu) vardır. 

       Bu seçimlerde, Artvin ili, Yusufeli ilçesine bağlı, Kılıçkaya Beldesi'nde belediye başkanı seçilen Sadiye Hanım, 
"Türkiye'nin ilk kadın belde belediye başkanı olmuş ve bu görevi iki yıl yürütmüştür. Türkiye'nin ilk il belediye başkanı ise çok partili siyasal yaşama geçildikten sonra seçildi. 3 Eylül 1950 tarihinde yapılan yerel seçimlerinde 27 üyesi bulunan Mersin Belediye Meclisi'ne seçilen Müfide İlhan, ilk kadın il belediye başkanı oldu. 

-Köy Muhtarı Seçme ve Seçilme Hakkı. 

       Köy Kanunu'nun 20.Maddesi'nin değiştirilmesine dair 26 Ekim 1933 tarihli, 2329 sayılı kanunun çıkarılmasıyla; kadınlara köy muhtar ve heyetlerine seçilme hakkı tanındı. 
- İlk kadın muhtarın seçimi. 
Aydın İli'nin Çine ilçesine bağlı Demirdere Köyü'nde( Bugünkü Karpuzlu ilçesi) yaklaşık 500 oy alarak seçimi kazanan Gül Esin, (Milaslıdır) Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın muhtarı oldu. 

-Milletvekili Seçme ve Seçilme Hakkı. 

       Kadınlar, milletvekili olabilmek için ilk adımı 1923 yılında atmışlardı. Kadınlar, Nezihe Muhiddin önderliğinde, ilk kadın partisi olan 'Kadınlar Halk Fırkası'nı kurmak istediler. Fakat 1909 Seçim Kanunu sebebiyle bu parti kurma girişimi, Kadınlar Halk Fırkası'nın 'Türk Kadınlar Birliği' adlı derneğe dönüşmesiyle sonuçlanmıştır. 

       1924 Anayasa'sı hazırlanırken kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkına sahip olması gündeme geldi ancak TBMM Genel Kurulu'nda bu hakların yalnızca erkeklere tanınması fikri ağır bastığından kadınlar siyasi haklar sağlayamadılar. 

       Gerekli yasal değişiklik 1934 yılında, Başbakan İsmet İnönü ve 191 milletvekilinin sunduğu Anayasa ve Seçim Kanunu'nda değişiklik yapılmasını öngören yasa önerisi sonunda gerçekleşti. Öneri, 5 Aralık 1934'te görüşüldü. Yapılan oylamada 317 üyeli  Meclis'te, oylamaya katılan 258 milletvekilinin  tamamının oyuyla değişiklik önerisi kabul edildi. Anayasa'nın 10. ve 11.Maddeleri değiştirilerek her kadına 22 yaşinda seçme, 30 yaşında seçilme hakkı verildi. Yasanın çıkmasının ardından 
7 Aralık 1934'te Türk Kadınlar Birliği, İstanbul'da, Beyazıt Meydanı'nda büyük bir kutlama mitingi ve Beyazıt'tan Taksim'e bir yürüyüş düzenlendi. 

-Kadınların Katıldığı İlk Genel Seçimler. 

       Türkiye'de kadınların katıldığı ilk genel seçimleri, 8 Şubat 1935 yılında yapılan TBMM 5.Dönem Seçimleri'dir. Bu seçimlerde 17 kadın Milletvekili TBMM'ne girdi. 1936 yılı başında boşalan milletvekilleri için yapılan ara seçimlerinde emekli öğretmen Hatice Özgenel'in Çankırı Milletvekili olarak seçilmesiyle Meclis'teki kadın Milletvekili sayısı 18'e çıktı.

       Fransa'da 4 Ekim 1944'te yapılan yasa değişikliğiyle kadınlara seçme ve seçilme hakkı verildi. 29 Nisan 1945'te ilk defa belediye seçimlerine katılan Fransız kadınlar 21 Ekim 1945'te ilk defa parlamento seçimlerinde oy kullandılar. 

       İslâm ülkeleri arasında, kadına oy hakkı veren ilk ülke Azerbaycan'dır. 1918 yılından beri kadınların oy kullanma  hakkı vardır. 

       Son olarak 2015 yılında, Suudi Arabistanlı kadınlar ilk kez oy kullandı. 

       5 Aralık 1934 günü, dünyada, kadınların yasal olarak Milletvekili seçme ve seçilme hakkına sahip olduğu ülke sayısı 28, bu hakkın  kullanıldığı ülke sayısı ise 17'dir.(1) 

          *

       Osmanlı Devleti'nde, 2.Mahmut zamanında yapılan nüfüs sayımında sadece erkekler ve hayvanlar sayılmış, kadınlar sayılmamıştı. Kadınları, köle, cariye konumundan çıkararak erkeklerle eşit vatandaş durumuna getiren, Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Gazi Mustafa Kemal Atatürk'tür. 

       Türk kadınları, günümüzde eğitim, bilim, sanat, spor, siyaset alanında çok başarılıysa bunu Atatürk'e borçludur. 

       5 Aralık 1934'te Türk kadınlarına verilen Milletvekili seçme ve seçilme hakkından bugüne 91 yıl geçti ama kadınların siyasi haklarında, medeni ve sosyal haklarında ilerleme değil, gerileme söz konusu. Kadınlar her konuda geri plana atılmak ve eve hapsedilmek isteniyor. Kadınlar eğitimden, çalışma hayatından, her alandan uzaklaklaştırılarak sadece anneliği ve ev kadınlığı kutsanmak isteniyor. 

       Kadınlara, eşleri ve aile bireyleri tarafından uygulanan şiddet eylemlerine verilen cezalar caydırıcı olmadığı için ne yazık ki günde 2-3 kadın öldürülüyor. Bu, çok acı bir durum.

       Türk kadınları olarak Ata'mızı saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz. 

       Yaşanan kötü günlerin geride kalması, iyilik ve güzelliklerin yaşanması dileğiyle...

       Türk ve Dünya kadınlarının '5 Aralık, Dünya Kadın Hakları Günü' kutlu olsun. 

Kaynak:
(1) - wikipedia. org



Bu yazı 3799 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI