Türk Sanatı ve Mimarlığı konusundaki çalışmaları ile Anadolu'da Konutun Öyküsü, Sinan'ın Anıları, İstanbul'un Kültür Durakları gibi belgeseller hazırlayan ÇEKÜL'ün (Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı) Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Metin Sözen, Türkiye'deki doğal ve tarihi mirasın korunmasına ve tanıtımına yaptığı katkılar ile tanınıyor.

ÇEKÜL VAKFI tarafından yayınlanan mesajda şu ifadeler kullanıldı: “Vakfımızın kurucu başkanı, hocamız, yol göstericimiz, ilham kaynağımız Prof. Dr. Metin Sözen’i kaybetmenin derin üzüntüsü içindeyiz. Yerini doldurmamız mümkün değil. Anadolu’nun her karışını ne onun kadar anlayabilir ne onun kadar bilebilir ne de onun kadar sevebiliriz. Öğrettiği değerlerden vazgeçmeden yolunda yürümeye, doğa ve kültürle varolmaya devem edeceğiz, Hepimizin başı sağolsun. ÇEKÜL”

Metin Sözen, Milas’ın çevre ve kültür değerlerinin korunması ve ÇEKÜL’le işbirliği halinde çalışmalar yapmak amacıyla ÇEKÜL olarak Milas’a yaptıkları inceleme ve öneri gezisi sırasında yapılan toplantılarda, Milas’ın kültürel mirasının kurulacak bir vakıfla yürütülmesi gerektiği kararına varılmıştı.  Bu doğrultuda Ali Doğan Serçek’in Belediye başkanlığı döneminde, MİLAS ÇEVRE VE KÜLTÜR DEĞERLERİ KORUMA-TANITMA VAKFI(MİÇEV)’nın kurulması çalışmalarına başlandı ve 55 kurucu üyeyle 17 Eylül 1997 tarihinde vakfın kuruluşu gerçekleştirildi.

Sanat tarihçisi. 1936, Elazığ doğumlu. Antalya Lisesi, İstanbul Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü (1959) mezunu. Bitirdiği bölümün Türk-İslâm Kürsüsüne asistan oldu. Aynı yerde doktorasını verip (1967), doçentliğe (1972) ve profesörlüğe (1979) yükseldi. İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesinde öğretim üyeliği yaptı. TRT’de yayınlanan bazı programların hazırlanmasına katkılarda bulundu. TBMM Başkanlığı kültür-sanat danışmanlığına atanarak (1984), Millî Saraylar’a bağlı tarihî köşk ve saraylarla ilgili onarım ve tanıtım çalışmalarını yönetti. Ünlü mimarlarımız ve mimarlık tarihimiz üzerine incelemeleri vardır.

Türkiye'nin doğal ve kültürel mirasını korumak amacıyla 1990 yılında vakıf statüsünde kurulmuş sivil toplum kuruluşu olan ÇEKÜL’ün başkanlık görevini üstlendi.

Ayrıca TBMM'ye bağlı olan saray, köşk ve kasırların ve içindeki tarihi eşyaların daha iyi korunması için oluşturulan ve de Milli Saraylar Daire Başkanlığı bünyesinde olan Bilim ve Değerlendirme Kurulu başkanıdır. Makaleleri; Yelken, Akşam, Sanat Olayı vd. dergi ve gazeteler ile ortak kitaplarda yayımlandı.

Diyarbakır’da Türk Mimarisi (1971) başta olmak üzere, eserlerinin birçoğu Diyarbakır tarihi eserleriyle ilgili çalışmaların ana kaynakları arasındadır.

BAŞLICA ESERLERİ: Anadolu Medreseleri (1970), Ana-dolu’da Kentler (1971), Diyarbakır’da Türk Mimarisi (1971), Türk Mimarlığı’nın Tarihsel Gelişimi (1980), Anadolu’da Akkoyunlu Mimarisi (1981), Tarihsel Gelişimi İçinde Türk Sanatı (1983), Cumhuriyet Dönemi Türk Mimarlığı (1984), Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü (Uğur Tanyeli’yle, 1986), Sinan, Architect of Ages (Yüzyılların Mimarı Sinan, 1988).

BAŞLICA BELGESEL FİLMLERİ: Anadolu’da Konutun Öyküsü (1984), Kültürlerin Yeşerdiği Ülke Türkiye (1984), Bin Türlü Mavi Akar Boğaziçinden (1987), Eski Konaklar - Yeni Konaklar (1988), Suyla Gelen Kültür (1988) vd.

KAYNAKÇA: Yurt Ansiklopedisi (c. IV, 1982), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (gen. 6. bas. 1999), İhsan Işık / Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2. bas. 2009).