NEVZAT ÇAĞLAR TÜFEKÇİ

Milas merkezde Hacıabti Mahallesi sınırları içinde yer alan Zekeriya Gümüşkesen zeytinyağı fabrikasından geriye kalan baca ve pirina tesisi kalıntısı, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğünün 30.04.2026 tarih ve 20010 Sayılı kararıyla tescil edildi. Kurulun kararında, endüstriyel mirasın, ‘taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesine, yapı grubunun 2. Grup olarak belirlenmesine’ ifadelerine yer verildi.

Gümüşkesen Zeytinyağı fabrikasıyla birlikte 1950 yılında inşa edilen ve bir endüstriyel miras olan baca, erken Cumhuriyet döneminin sanayi ve teknoloji alanında Milas’ta faaliyet gösteren önemli yapılarından birisinin günümüze ulaşabilen simge kalıntılarından birisi olarak değerlendiriliyor.

Tescil süreci, Sağıroğlu zeytinyağı fabrikası bacasının inşaat için yıkılması üzerine, bu bacanın da inşaata kurban gitmemesi için Zekeriya Gümüşkesen varislerinden birisinin de isteği ile 22.12.2025 tarihinde tarafımdan Koruma Kuruluna başvuru yapıldı. Dört aylık bir süreçten sonra bacanın tescil işlemi tamamlandı.

Eğer bu tescil kararı verilmemiş olsaydı; Kışla Caddesinden başlayan ve Karadeveci zeytinyağı fabrikası ile Sar Yapının inşa ettiği binaların arasından geçen yolun tam karşısına gelen bu baca, o yolun devamı olarak yıkılacaktı. Nitekim bu yolun ağzında kalan bir baca önceden yıkılmıştı. Bacanın önündeki duvarda yer alan kırmızı renkli 3 çarpı işareti ise oradan geçecek yol için bacanın yıkılacağının işaretiydi.

Milas’ın tarihi ve kültürel kimliğine sahip çıkılması gerektiğini belirten Milaslılar, “Tarihimize, kültürümüze sahip çıkmalıyız ve her Milaslı için bu zorunlu bir görevdir. Değerlerimiz tek tek yok oluyor. Bir süre sonra tarih ve kültür adına hiçbir şey kalmayacak, ilçemizde. Belediyemiz tarafından, tek tek kurtarma çalışmalarından daha ziyade, ada bazında koruma çalışmalarının yapılması gerekiyor. Zararın neresinden dönülse kârdır anlayışıyla kurumsal düzeyde çalışmalar bir önce hayata geçirilmeli, geride kalan kültürel değerlerimizi geleceğe taşımalıyız,” diye düşüncelerini ifade ediyorlar.