[MilasVizyon]

KENT-FORUM

Nevzat Çağlar TÜFEKÇİ, Uzm. Sosyolog

Sağıroğlu Zeytinyağı fabrikası, 1923 yılında Emin Sağıroğlu tarafından kuruldu. Milâs’ın en eski zeytinyağı fabrikası. Yani Cumhuriyetle yaşıt bir endüstriyel yapı. Aynı fabrikada1927 yılında sabun imalatına başlanmış.

Milas ve bölge için çok önemli olan bu endüstriyel miras, geçtiğimiz günlerde yıkıldı. Yerine çok katlı binalar dikilecek.  Cumhuriyetle yaşıt bu endüstriyel miras, güzel bir Zeytin ve zeytinyağı Müzesi olurdu...

Bir yanda kültürel miras kapsamındaki evler-konaklar, doğa koşulları nedeniyle yıkılıyor, diğer yandan endüstriyel mirasımız insan eliyle...

Yazık oluyor Milas'ın değerlerine ve MİLAS'a. Milas'ın kent ve toplumsal kimliğini oluşturan kültürel ve endüstriyel değerler bir bir yok oluyor... Boşa geçen zaman, bu kente çok büyük kötülük yapıyor!

MİLASLILAR SAĞIROĞLU ZEYTİNYAĞI FABRİKASI İÇİN NE DEDİ?

Hüsamettin Anıl: Rahmetli sadık Sağıroğlu ve oğlu arkadaşım Rahmetli metin Sağıroğlu’nun ruhları rahatsız olmuştur.

Ahmet Ararat: Yazık oluyor tarih kokan Milas’a.

Yunus Selçuk: Gerçekten bunu yapan insanların zihniyetleri yok bu yüzden Milâs’ı komple terk edesim var Milâs’ı yaşanmaz hale getirdiler.

Ercan Kaynak: Yıkıldıktan sonra bu yazıyı kaleme alanlar yıllardır metruk bir şekilde yıkılmış çöplüğe dönmüş çirkin bir görüntü oluştururken neden sahip çıkmadılar veya projelerini dile getirmediler. Milâs’ın artık yenilenmesi görsel açıdan güzel gözükmesi gerekiyor bence. SİT alanı diyerek yıkılmış fakat müdahale edilmeyen birçok yapı var.  Korkarım Bir Gün birilerinin üzerine yıkılacak. Milâs’ın en büyük sorunu otopark sorunu. Böyle yerlere bina yapılırken modern ve yeşil alanları oluşturulmuş otoparklı yapılar yapılsa iyi olur. En azından güzel şekilde Milâs’ın silueti değişir

Ayşe Enginsu Akçeşme: Dörtyol'un simgesi leyleklerin yuvasıydı. Gerçekten çok üzgünüm. Değerlerimiz yok oluyor.

Gülden Sökelioğlu: Milas'ın tarihi ve kültürel kimliğine çok yazık oluyor. Baca sembolik olarak kalabilirdi. Eskişehir'e gittiğim zaman bir meydanda böyle bir eski fabrika bacasını görmüş ve hayran kalmıştım. Amaç yok etmek değil, değerlendirmek olmalı. Şehri yönetenlerin Eskişehir'i gezip görmesi gerekli diye düşünüyorum.

Mehmet Çatal: Bizde bir huy var, eski diye atıyoruz, yıkıyoruz. Tarihsel önemi var mı hiç bakmıyoruz. Korunması, bugüne müze olarak gelmesi gerekirdi. Yazık ediyoruz.. Onlar bizim kültürümüz... Milas'taki eski hanlarda öyle.

Sultan Kara: Günlük menfaatler geleceğimizi yok etmiş.

Çetir Çukur: Çok yazık olmuş, üzülmemek elde mi?

Süreyya Gürgün: Bu yapının tescilli olduğunu çok güvenilir bir kaynaktan duymuştum. Bir yolunu bulup kaldırmışlar demek ki. Türkiye’de olmaz diye bir şey yok. Rant söz konusu olduğunda yapılamayacak iş yok.

Ahmet Ersoy: Fabrika kapandıktan sonra bile paydos sireni öterdi.

Oktay Akgül: Dün gazete haberlerinde önüme geldi çok üzüldüm. Yıktıkları bir tarih.

Özgül Öngel: Tarihi zeytinyağı müzesi olabilirdi. Çok yazık oldu değerlerine sahip çıkmayan toplumlar gelecek nesile aktaracak miras bırakamazlar o nedenle de yöneticilerin vizyon sahibi olması gerekli.

Hidayet Altunay: O baca her ilkbahar leyleklerin evi olurdu. Civardan geçerken mutlaka bakarım yuva var mı diye, geçen hafta garaja giderken yine baktım, eski yapılarla birlikte baca yok olmuş çok üzüldüm

Nihal Cığız Yükselen: Ben de üzüldüm en azından baca kalır diye düşünüyordum çocukluğumuzun gençliğimizin dahası Dört yolun simgesiydi yazık oldu

Ercüment Atalay: 1973 yılında Milâs’a geldim kaldığım evin penceresinden 50 MT ilerde fabrikayı görürdüm mis gibi pirina ve zeytinyağı kokardı. Çok yazık ki yok etmişler hem tarih yok oldu hem de anılarımız.

Abdullah Gürgün: Ne güzel bir zeytin, zeytinyağı, sabun müzesi ve doğal ürünler satış merkezi olabilirdi. Ama tüm Türkiye bence aynı zamanda acımasız bir tarih kültür ve dil yozlaştırma saldırısı altında. Bir kültür soykırımı da demek mümkün.

Altun Ural: O yıkılan fabrika Gazipaşa, Firuzpaşa Mahallesinin can damarıydı. O mahallenin halkının çoğu orada çalışıp, geçindi. Sonra oradan aldığımız pirinaları mangalda yakıp ısınmaya çalışırdık. Milas'ın belleğini çok önemli bir kurum da yok oldu? Bir dış gezimizde bizi bir evin önüne götürüp burası "Kafka'nın evi" diye göstermişlerdir, dışarıdan. Milas'a nasıl zeytini ve zeytini yağının dünya markası olmasını sağlayan birileri gibi birileri bu işi ele alalım.

Muzaffer Karayer: Tarihi evlerimizi ve kent dokusunu dikkate almayan yerel yöneticilerimizin daha önemli ne işlevi olabilir. Proje hazırlayarak Avrupa'daki hibe fonlar kullanılarak bu değerlerimizi koruyabiliriz. Tarihi konukların sonu aslanlı ev gibi olmasın.

Nuray Gözel: Evet çok yazık ettiler oraya öyle görünce tüm çocukluğumun hatıraları da kayboldu gitti çok üzüldüm.

Binyamin Roditi: Tek bir keskin cümle ile ifade etmek mümkün : ''Hangi şehir veya kasabamızda olursa olsun, Belediyeler ASLA Tarihi değeri olan, gelecek nesillere örnek olabilecek, yaşatılması gereken Kültür, Turizm, Anadolu Medeniyetleri, Eski Yerleşik nüfusa ait İbadethane-Mezarlıklar veya Sanayiye ait yapı ve tesisleri korumuyor''. Maalesef, bu konuda her yapı RANT UĞRUNA, DUYARSIZLIKLA ESKİMEYE ve ÇÖKMEYE TERK EDİLİYOR... Ayrıca Bu konuda Devletçe oluşturulmuş resmi kurum olan, Vakıflar ve Eski Eserleri Koruma teşkilatı ise içerisinde görevli yetkili ve tecrübeli onlarca sayıda Mimar, Mühendis, Tekniker ve Bürokrata rağmen hantal, çok yavaş karar alma mekanizması ve siyasete bulamış olmaları dolayısı ile Güzelim Anadolu Toprakları üzerinde, Değer İfade Eden Her Eski Yapı Ve Antik Tarihi Öneme Sahip Kültürel Varlıklar, Hazine Avcılarınca Yağmalanmakta Hatta Yurt Dışına Satılmaktadır... Bu duruma genel manada ''Kültürel Duyarsızlık'' denir. Vaziyetin daha iyi şartlara uyarlanması için, millî Eğitim içerisinde; daha İlkokuldan başlayarak, Lise eğitimi sonuna kadar, tüm çocuk ve gençleri bilinçlendirme ve Vatana ait eserleri koruma dersi verilmelidir.

Süheyla Gönültaş-Şen: Bizim çocukluğumuzda oralar o kadar işlek ve hareketliydi ki bir tarafı zeytinyağı bir tarafı sabun fabrikası, karşı tarafta Karadeveciler’in zeytinyağı fabrikası, alt tarafta çır çır fabrikası. Balavca’nın alt tarafında Gölcüklerin zeytinyağı fabrikası vs. Zeytin zamanı fabrikalar sabah 8 öğlen 12 ve akşam 5 te düdük öttürürler, sanırım vardiya değişikliği yaparlardı. Oralar çok kişinin ekmek kapısıydı. Fabrikanın binaları atıl durumdaydı ama keşke bacası kenarlarından destekleyerek korunmaya alınsaydı. Ayrıca tekel binası da depreme dayanıksız diye heba edildi, günlerce yıkmak için uğraştılar, o betonlar yıkılmamak için direndi. Milas’ımızın tarihi yok olup gidiyor Nevzat hocam, kimisi rant uğruna, kimisi mirası paylaşamamak uğruna…

Ümit Çıtak Rahmetli babam burada çalışmıştı.

Mehmet Çayırlı Günümüzün geldiği nokta bu! Cumhuriyetin kuruluşundan 2022 ye kadar öyle veya böyle iktidara gelen her parti 5 yıllık yatırım planı içinde istihdam, üretim ve Ülke olarak ekonomik olarak büyümek için FABRİKA - BARAJ ve ÜRETİM ALANLARIN yapardı...

Ancak 1985 den sonra, hele hele 2022 den sonra ÖZELLEŞTİRME SEVDASI ile birlikte tamamen ÜRETİM EKONOMİSİNİ TERK EDEREK TÜKETİM EKONOMİSİNİ destekleyici plan, program ve teşvikler ile birlikte tüm ülke BETON RANTINA dönüştürüldü.

Üretim yapandan KDV %20, Beton yapandan KDV %1 desteği ile üretene köstek, tüketene destek politikası hızla devam etmekte...  Sonuç ne mi? Sonuç, Enflasyon. Üreten değil, Tüketen Toplum Yarattık Hep birlikte.

Nazmi Çetin: Bu haklı istek Milas Belediyesi tarafından dikkate alınmalı. Kültür parayla satın alınmaz!

Uğur Bozdağ: Bu isler biraz vizyon meselesi ondan dolayı biraz zor

Mehmet Halil Bayır: Oraya alanın elinde kalır diye düşünüyorum. O civarda ve çevresinde bir sürü tarihi kalıntı var. Toprağın altında eski medeniyetlere ait eser çıkabilir .burada temel kazılırken müze yöneticilerinin de olması gerektiğini düşünüyorum.

Zülfer Çalış: Aslını korumayıp yok et, sonra benzerini dik! Hiç mantıklı değil. Şehrin geçmişini yok ederek; kadim şehir olunamaz...

Berna Faruk Önel: Aynı kanaatteyim

Sergül Arıkan Sekli: Ünlü Türk Mimar Turgut Cansever demiş ki "Şehri imar ederken nesli ihya etmeyi ihmal ederseniz, ihmal ettiğiniz nesil, imar ettiğiniz şehri tahrip eder”. Bu söze katılmamak mümkün değil, ne yazık ki bütün ülke bu durumda

Birgül Gökkaya: : Keşke eski görselliği korunabilseydi yeniden yapılsa bile eskisi gibi olmayacaktır manevi duygularımızı kültürel miraslarımızı bir bir kaybediyoruz ne için kim için konuya değindiniz aydınlattınız saygılar

Hülya Özcan: Konut prohesi için yıkıldıysa ne kadar yazık, müteahhitler Milas’ın tüm dokusunu bozdu. Eğri büğrü, kimliksiz ucubelerle doldurdu Milas'ı.

Ali Yolcu: İki üç gündür bu bacayı kafayı takmış durumdayım. Milaslımızın girişinin silueti, Cumhuriyetimizin ilk sanayi adımlarının sembolü, yapımında emeği geçen ve hiçbirisinin kemikleri dahi kalmayan insanların manevi mirası; günümüzün kültür ve tarihi bilincinden yoksun yetkililerin, insanların vicdanına yenildi. Yapacak bir şey yok. Sıradakini bekliyoruz.

Osman Aslan: Eğitim şart

Gülden Sökelioğlu: Daha önce de yazdığım gibi Eskişehir'de bir meydanda böyle bir eski fabrika bacası vardı ve çok beğenmiştim. Yıkılmadan koruya bilseydik keşke. Yapay zeka ile alan düzenlenmesi çok güzel olmuş.

Mehmet Ramazan Karayel: İzmir de örnekleri var. Hiç olmazsa baca bırakılıp, orijinal halinde ve ona uygun bir proje ile bütünleştirilmiş yenilikçi bir yapılaşma yapıldı. Burada da olabilirdi. Artık çok geç. Makamlar ve kişiler gelir geçer. Söylediğiniz gibi kent kimliği ve tarihsel doku kalıcı olmalı. Kentleri özel yapan budur. Eski Paris, yeni Paris gibi.