FATMA TOSUNOĞLU-HASAN ALICI

Çanakkale Boğazı’ndan Kars yaylalarına, Çorum’un Alacahöyük’ünden Hatay’ın mozaiklerine, Göbeklitepe’nin gizeminden Karadeniz’in kaya mezarlarına, İstanbul’un katman katman surlarından Doğubayazıt’taki İshak Paşa Sarayı’na kadar her bir köşe, zamana direnen birer tanıktır.

Her biri, yalnızca Türkiye'nin değil, tüm insanlığın ortak mirasıdır.

Ama ne yazık ki bu kadim coğrafyada her gün bir tarih yok oluyor. Kimi rant için, kimi cehaletle, kimi kasıtla... Bir höyüğün üstüne inşaat dikmekle sadece toprağı değil, geçmişi de kirletiyoruz. İnsanlığın bin yıllardır inşa ettiği bu kadim müze, hoyrat ellerde talan ediliyor. Küçük çıkarlar uğruna yalnızca geçmiş değil, geleceğimiz de yok ediliyor.

Oysa deli olmadan, kör olmadan da görülebilir:

Bu toprakların her taşı, altın değerinde bir hikâye anlatıyor.

Turizmin can damarı, kültürün temeli, insanlık belleğinin pusulasıdır bu eserler.

Ve Türkiye, eğer kıymetini bilirse, sadece geçmişin değil, geleceğin de yıldızı olabilir.

TÜRKİYE COĞRAFYASINDAKİ MEDENİYETLER VE YAŞADIKLARI DÖNEMLER

 Batı Anadolu ve Marmara

Troya (Truva) – Çanakkale – MÖ 3000 – MÖ 1200

Lidya – Manisa, Uşak – MÖ 1200 – MÖ 546

Frigler – Eskişehir, Afyon – MÖ 1200 – MÖ 700

Mysialılar ve Bithynialılar – Balıkesir, Bursa – MÖ 1000'ler

Roma ve Bizans – İstanbul, İznik, Edirne – MÖ 100 – MS 1453

 İç Anadolu

Hititler – Çorum, Yozgat – MÖ 1600 – MÖ 1200

Frigler – Ankara, Gordion – MÖ 1200 – MÖ 700

Galatlar – Ankara – MÖ 278 – MS 25

Roma ve Bizans – Kayseri, Konya – MS 1. yy – 11. yy

Selçuklular – Konya – 11. yy – 13. yy

Osmanlı – Ankara, Konya – 14. yy – 20. yy

 Güneydoğu Anadolu ve Mezopotamya

Göbekli Tepe – Urfa – MÖ 9600 – MÖ 8000 (Dünyanın bilinen en eski tapınağı)

Nevali Çori – Adıyaman – MÖ 8400 – MÖ 7500

Hurri-Mitanni Uygarlığı – Mardin, Şanlıurfa – MÖ 2000 – MÖ 1200

Asurlular – Diyarbakır – MÖ 900 – MÖ 600

Kommagene Krallığı – Nemrut Dağı – MÖ 163 – MS 72

Artuklular, Eyyubiler, Akkoyunlular – Diyarbakır, Mardin – 11. yy – 15. yy

Osmanlı – Mezopotamya sınırı boyunca – 16. yy – 20. yy

 Doğu Anadolu

Urartular – Van, Ağrı, Kars – MÖ 900 – MÖ 600

Sasani ve Bizans sınır mücadeleleri – Doğubayazıt, Erzurum – MÖ 300 – MS 600

Ermeni Krallıkları (Bagratuni, Arşakuni) – Ani Harabeleri, Kars – MÖ 300 – MS 1045

Selçuklu ve İlhanlı etkileri – Erzurum, Bitlis – 11. yy – 14. yy

Osmanlı – Doğu Beylikleri sonrası – 16. yy – 20. yy

 Karadeniz Bölgesi

Pontus Krallığı – Amasya, Tokat, Giresun – MÖ 281 – MS 64

Kolkhis ve Lazika (antik Lazlar) – Rize, Artvin – MÖ 1000 – MS 600

Roma ve Bizans Kaleleri – Sinop, Trabzon – MÖ 100 – MS 1453

Trabzon İmparatorluğu – MS 1204 – MS 1461

 Ege ve Akdeniz

Ege Medeniyetleri (Leleg, Karya, İyon, Aiol) – İzmir, Aydın, Muğla – MÖ 3000 – MÖ 600

Likya Birliği – Antalya, Muğla – MÖ 1500 – MS 43

Pamfilya ve Pisidya Medeniyetleri – Antalya iç kesimleri – MÖ 1000 – MS 600

Bizans, Selçuklu ve Osmanlı yapıları – Alanya, Side, Antakya – 4. yy – 20. yy

Hatay / Antakya – Helenistik Dönem (Antiochia), Roma, Bizans, Arap, Osmanlı izleri – MÖ 300 – 20. Yy

Geleceğe onurlu bir hafıza bırakmak!

Tarih bir yüktür ama aynı zamanda bir hazinedir.

Bu topraklarda sadece geçmiş değil, gelecek de kazılabilir.

Ama önce toprağın altındakini yok eden, sonra üstündekini betonla kaplayan bu zihniyeti yenmemiz gerekir.

Bu topraklar üzerinde yaşamış yüzlerce kavim yoksa boşuna yaşamamış olmasın.

Ve biz de ardımızdan sadece beton yığınları değil, onurlu bir hafıza bırakalım.